Oznaczenia oleju silnikowego – co oznaczają i jak je czytać?

Bez odpowiedniego oleju silnikowego codzienna eksploatacja pojazdu byłaby niemożliwa. Jednakże wybór odpowiedniego produktu nie jest łatwy ze względu na mnogość oznaczeń, klasyfikacji i parametrów. Właśnie dlatego w poniższym artykule przybliżymy najczęściej stosowane klasyfikacje olejów silnikowych i przyjrzymy się ich zastosowaniom. Zapraszamy do lektury!

Grupy olejów silnikowych

Oleje silnikowe w wielu aspektach wpływają na poprawne działanie silnika. Zmniejszają tarcie, chłodzą, chronią przed korozją oraz neutralizują kwasy wydzielające się podczas procesów spalania, co ostatecznie przekłada się na dłuższą żywotność silnika. Odpowiedni dobór i regularna wymiana oleju silnikowego jest zatem niezwykle ważna dla prawidłowej eksploatacji pojazdu.

Wszystkie oleje silnikowe można przypisać, ze względu na proces ich produkcji, do trzech podstawowych grup:

• mineralne – te oleje są pierwszą kategorią wprowadzoną na rynek i obecnie stosuje się je jako domieszki do innych olejów lub w silnikach starszego typu. Są one produkowane w procesie destylacji ropy naftowej i pozbawione wszelkich dodatków. Są tym samym tańsze od nowszych rodzajów olejów;
• syntetyczne – powstałe w procesie syntezy chemicznej węglowodorów, są stosowane w nowoczesnych silnikach i mają lepsze parametry, dłuższą żywotność oraz są bardziej uniwersalne niż ich mineralne odpowiedniki;
• półsyntetyczne – stanowią mieszankę olejów mineralnych i syntetycznych w różnych proporcjach, co oczywiście przekłada się na różnorodne parametry, także koszt olejów w tej grupie.

Stosowany jest także bardziej szczegółowy podział na grupy baz olejowych:

Od proporcji zastosowanych baz olejowych zależy przyporządkowanie oleju silnikowego do kategorii podstawowej. A zatem oleje składające się wyłącznie z baz I i II to oleje mineralne, te wykorzystujące bazy II, IV i V są syntetyczne, a mieszanki używające baz mineralnych i syntetycznych to oleje półsyntetyczne. Warto jednak pamiętać, że przyporządkowanie do konkretnej kategorii może się różnić w zależności od kraju pochodzenia oleju – inne będą dopuszczalne zakresy procentowe danej bazy wykorzystanej przy produkcji.

Klasyfikacja olejów silnikowych

Poza grupami olejów silnikowych istnieje kilka szczegółowych klasyfikacji, które mogą ułatwić wybór odpowiedniego oleju silnikowego. Klasyfikacje te można podzielić na lepkościowe oraz jakościowe. Oto najważniejsze i najczęściej stosowane klasyfikacje:

Klasyfikacja lepkości oleju silnikowego

Lepkość oleju silnikowego ma wpływ na jego gęstość i tym samym szybkość przepływu w skrajnych temperaturach. Lepkość olejów silnikowych powinna być zatem rozważana w odniesieniu do temperatur panujących latem oraz zimą. Warto pamiętać, że im wyższa lepkość oleju, tym większą ochronę zapewnia silnikowi. Należy jednak brać pod uwagę przede wszystkim zalecenia producenta co do stosowania oleju o określonej lepkości.

Klasyfikacja SAE oleju silnikowego

Klasyfikacja wprowadzona przez Society Automotive Engineers używa dwóch liczb: pierwsza oznaczona „W” oznacza lepkość zimową – niższa wartość pozwala na bezpieczne uruchomienie silnika w niższych temperaturach, druga liczba to lepkość letnia oznaczająca wytrzymałość oleju w określonych wysokich temperaturach pracy silnika. W poniższej tabeli zestawiono najczęściej spotykane klasy lepkości wraz z ich znaczeniem:

Warto pamiętać, że omawiane kategorie lepkości (jak też jakości) mogą się regularnie poszerzać o dodatkowe klasy.

Jakościowa klasa oleju silnikowego

Klasyfikacje jakościowe pomagają wybrać olej silnikowy ze względu na jego parametry, a także zastosowanie w konkretnych rodzajach silników. Najpopularniejsze klasyfikacje jakościowe to:

• ACEA – wprowadzone przez Stowarzyszenie Konstruktorów Samochodowych – jest to klasyfikacja europejska,
• API – wprowadzone przez Amerykański Instytut Naftowy,
• ILSAC – oparta na amerykańskiej klasyfikacji API, wprowadza normy oznaczane literami „GF”, obecna norma to „GF-6”.

Klasyfikacja ACEA oleju silnikowego

W oznaczeniu ACEA stosowane są oznaczenia literowe i cyfrowe. Litera oznacza rodzaj silnika:

• klasa A – silniki benzynowe,
• klasa B – silniki Diesla w autach o masie nieprzekraczającej 3,5 tony,
• klasa C – silniki benzynowe i Diesla z filtrem DPF, czyli przeznaczone dla aut spełniających nowsze normy dot. emisji spalin,
• klasa E – silniki Diesla w pojazdach ciężarowych.

W praktyce oznaczenia olejów mogą zawierać dwie litery (np. A3/B4), gdyż oleje mogą spełniać normy równolegle dla obu rodzajów silników. W poniższej tabeli podano przykładowe, często spotykane oznaczenia w klasyfikacji ACEA:

Oleje z kategorii C mają dodatkowo kolejne oznaczenia cyfrowe, które oznaczają inne wymagania dotyczące lepkości i używanego przez silnik filtra DPF lub katalizatora. Przy wyborze takiego oleju najlepiej dobrze zapoznać się ze szczegółowymi parametrami swojego silnika, jak i zaleceniami producenta.

Klasyfikacja API oleju silnikowego

Amerykańska klasyfikacja olejów silnikowych jest prosta w odczytaniu – silniki benzynowe są oznaczone literą S, a Diesla – C. Kolejna litera oznacza wyższą jakość oleju – najnowsze oleje przeznaczone dla silników benzynowych to SN. Dla silników Diesla wprowadzone są dodatkowo podnormy oznaczane cyframi, a zatem najnowsze oleje w tej kategorii będą oznaczone „CK-4”.

Jak czytać oznaczenia oleju silnikowego

Przy odczytywaniu oznaczeń oleju silnikowego najwięcej trudności może sprawiać określenie zakresu pracy temperatur przy podawanej klasyfikacji lepkości. Warto pamiętać, że określenie zawierające w swoim wnętrzu literę „W” nie oznacza bezpośrednio minimalnej i maksymalnej temperatury pracy silnika lub temperatury otoczenia, lecz klasę, dla której wartości należy sprawdzić w odpowiedniej tabeli. Dla przykładu oznaczenie klasy 10W40 oznacza 10 klasę przy niskich temperaturach (czyli minimalnie -25°C) oraz 40 klasę przy temperaturach wysokich (maksymalnie 130°C). W obu przypadkach jest oczywiście brana pod uwagę minimalna i maksymalna robocza temperatura pracy silnika, a nie temperatura otoczenia.

Zobacz również

• W jakiej temperaturze zamarza paliwo
• Tankowanie pod korek – sprawdź, dlaczego tego nie robić
• Dystrybutory Paliw Tokheim
• Dystrybutory Benzyna & Diesel
• Dystrybutory LPG
• Dystrybutory AdBlue
• DiaLOG
• Pistolety nalewcze
• Pistolety do LPG
• Pistolety do diesla
• Pistolety do benzyny
• Pistolety do AdBlue
• Pistolety specjalne
• Części do pistoletów